Sau gần 10 năm thực hiện các Thông tư về biểu mẫu nuôi con nuôi, đến nay một số quy định pháp luật về nuôi con nuôi và pháp luật khác có liên quan như hộ tịch, trẻ em, dân sự, hôn nhân và gia đình đã có nhiều thay đổi. Mặt khác, quá trình thực hiện các Thông tư về biểu mẫu nuôi con nuôi cho thấy các quy định còn có những điểm tồn tại, hạn chế nhất định, chưa thực sự tạo thuận lợi cho công chức khi thực hiện nghiệp vụ cũng như người dân khi thực hiện thủ tục hành chính. Do đó, để đảm bảo hiệu quả trong công tác giải quyết việc nuôi con nuôi, Bộ trưởng Bộ Tư pháp đã ban hành Thông tư số 10/2020/TT-BTP hướng dẫn việc ghi chép, sử dụng, quản lý và lưu trữ Sổ, mẫu giấy tờ, hồ sơ nuôi con nuôi. Nội dung Thông tư số 10/2020/TT-BTP có những vấn đề cần lưu ý như sau:
I. Những điểm mới của Thông tư số 10/2020/TT-BTP:
1. Các biểu mẫu, giấy tờ nuôi con nuôi được sửa đổi, bổ sung đáp ứng nhu cầu của công chức tư pháp - hộ tịch và quy định pháp luật hiện hành, đặc biệt là đối với biểu mẫu Văn bản lấy ý kiến đồng ý của cha, mẹ đẻ, người giám hộ về việc cho con làm con nuôi và Văn bản lấy ý kiến đồng ý của trẻ em từ đủ 09 tuổi trở lên về việc làm con nuôi (bổ sung thêm phần phụ lục văn bản tư vấn); Biểu mẫu Văn bản xác nhận hoàn cảnh gia đình, tình trạng chỗ ở, điều kiện kinh tế của người nhận con nuôi do công chức tư pháp – hộ tịch cấp xã lập và Ủy ban nhân dân cấp xã xác nhận.
2. Bổ sung một số biểu mẫu, giấy tờ nuôi con nuôi mới, bao gồm: Sổ cấp, gia hạn, sửa đổi giấy phép hoạt động của tổ chức con nuôi nước ngoài tại Việt Nam; Giấy chứng nhận nuôi con nuôi trong nước (bản phôi, không có nội dung); Quyết định nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài (bản phôi, không có nội dung); Văn bản xác nhận trẻ em đủ điều kiện làm con nuôi nước ngoài; Văn bản thông báo về việc không tìm được gia đình thay thế trong nước cho trẻ em; Báo cáo tình hình hoạt động của tổ chức con nuôi nước ngoài tại Việt Nam; Trích lục ghi vào Sổ việc nuôi con nuôi đã được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài; Trích lục ghi vào Sổ việc nuôi con nuôi đã được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài (Bản sao).
3. Về việc ghi vào Sổ đăng ký nuôi con nuôi việc nuôi con nuôi đã được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài và việc cấp bản sao trích lục một số giấy tờ nuôi con nuôi cần lưu ý:
- Việc nuôi con nuôi đã được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài được ghi vào Sổ đăng ký nuôi con nuôi tại Ủy ban nhân dân cấp huyện (Phòng Tư pháp).
- Việc cấp bản sao Trích lục nuôi con nuôi trong nước, bản sao Trích lục nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài, bản sao Trích lục Ghi vào Sổ việc nuôi con nuôi đã được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài được thực hiện theo thủ tục hành chính cấp bản sao trích lục hộ tịch tại Cơ quan quản lý Cơ sở dữ liệu hộ tịch (về trình tự thực hiện, phí và lệ phí, thành phần hồ sơ, mẫu đơn, tờ khai yêu cầu cấp trích lục hộ tịch).
II. Những điểm cần lưu ý khi triển khai thực hiện Thông tư số 10/2020/TT-BTP:
1. Về việc in, phát hành sổ, biểu mẫu giấy tờ nuôi con nuôi:
Bộ Tư pháp in, phát hành các biểu mẫu: Giấy chứng nhận nuôi con nuôi trong nước (gồm bản chính có nội dung, bản chính - phôi, không có nội dung), Quyết định nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài (gồm bản chính có nội dung, bản chính – phôi, không có nội dung) và Sổ đăng ký nuôi con nuôi. Căn cứ vào nhu cầu sử dụng của địa phương, Sở Tư pháp liên hệ với Nhà Xuất bản tư pháp, Bộ Tư pháp để đăng ký mua mẫu Sổ và mẫu giấy tờ nuôi con nuôi.
Ngoài mẫu Sổ đăng ký nuôi con nuôi, mẫu Giấy chứng nhận nuôi con nuôi trong nước, mẫu Quyết định nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài nêu trên, cơ quan đăng ký nuôi con nuôi có thể truy cập trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Tư pháp (tại địa chỉ: www.moj.gov.vn), tự in để sử dụng.
Trường hợp cơ quan đăng ký nuôi con nuôi đã sử dụng Phần mềm đăng ký, quản lý hộ tịch dùng chung thì có thể sử dụng phôi mẫu Giấy chứng nhận nuôi con nuôi trong nước (bản chính - phôi, không có nội dung) và phôi mẫu Quyết định nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài (bản chính - phôi, không có nội dung) để in trực tiếp toàn bộ nội dung thông tin đăng ký nuôi con nuôi theo đúng tiêu chuẩn, được Bộ Tư pháp công nhận.
2. Về quy định chuyển tiếp:
Đối với Giấy Chứng nhận nuôi con nuôi, Quyết định về việc cho trẻ em Việt Nam làm con nuôi nước ngoài và Sổ đăng ký nuôi con nuôi theo mẫu ban hành kèm theo Thông tư số 24/2014/TT-BTP được tiếp tục sử dụng đến hết ngày 30/6/2021.
Đối với hồ sơ đăng ký nuôi con nuôi trong nước, hồ sơ đăng ký nuôi con nuôi nước ngoài, hồ sơ cấp, gia hạn, sửa đổi Giấy phép hoạt động của tổ chức con nuôi nước ngoài tại Việt Nam do cơ quan nhà nước có thẩm quyền tiếp nhận trước ngày Thông tư số 10/2020/TT-BTP có hiệu lực mà chưa giải quyết xong thì các mẫu giấy tờ nuôi con nuôi đã có trong hồ sơ vẫn tiếp tục có giá trị pháp lý theo quy định tại Thông tư số 12/2011/TT-BTP và Thông tư số 24/2014/TT-BTP.
3. Về việc lưu trữ Sổ, giấy tờ nuôi con nuôi, hồ sơ nuôi con nuôi:
Sổ đăng ký nuôi con nuôi phải được cơ quan đăng ký nuôi con nuôi giữ gìn, bảo quản và lưu trữ vĩnh viễn để sử dụng, phục vụ nhu cầu của người dân và hoạt động quản lý nhà nước. Các địa phương thực hiện rà soát, sắp xếp và có kế hoạch bảo quản, lưu trữ Sổ đăng ký nuôi con nuôi, lập kế hoạch số hóa hồ sơ nuôi con nuôi để thực hiện việc quản lý lưu trữ dưới hình thức điện tử.