Công tác kiểm tra tại 3 địa phương cho thấy, sau hơn 4 năm thực hiện Luật Nuôi con nuôi và  03 năm thực thi Công ước Lahay về bảo vệ trẻ em và hợp tác trong lĩnh vực con nuôi quốc tế, việc giải quyết  nuôi con nuôi tại các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình đã đi vào nề nếp, công tác triển khai thi hành các văn bản pháp luật trong lĩnh vực nuôi con nuôi được tiến hành kịp thời, đồng bộ.

Theo số liệu thống kê của các địa phương, trong 4 năm gần đây (kể từ khi Luật Nuôi con nuôi có hiệu lực thi hành), số lượng trẻ em được giải quyết làm con nuôi trong nước là 747 trẻ em, trong đó, Nghệ An giải quyết được 524 trường hợp, dẫn đầu về số lượng con nuôi trong nước so với các tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Bình, tiếp đến là Hà Tĩnh giải quyết được 181 trường hợp, Quảng Bình giải quyết được 42 trường hợp. Đối với công tác tìm gia đình thay thế trong nước cho trẻ em, Nghệ An là một trong những tỉnh chú trọng và làm tốt công tác này. Trong năm 2014, Nghệ An đã tiến hành tìm gia đình thay thế trong nước cho 28 trường hợp, trong đó có 23 trường hợp trẻ em bị bỏ rơi, 03 trường hợp trẻ em mồ côi không có người nuôi dưỡng và 02 trường hợp trẻ em có người thân thích nhưng không có khả năng nuôi dưỡng. UBND xã thông báo tìm gia đình thay thế trong nước đối với tất cả các trường hợp này.

Việc đăng ký nuôi con nuôi trong nước thuộc địa bàn 3 tỉnh nói trên đều được giải quyết theo đúng thẩm quyền và thủ tục. Người nhận con nuôi và người được nhận làm con nuôi đáp ứng đủ điều kiện theo quy định của Luật Nuôi con nuôi. Các bước lấy ý kiến đồng ý cho trẻ em làm con nuôi của người cho con nuôi, hồ sơ đăng ký nuôi con nuôi nhìn chung được đảm bảo chặt chẽ, đầy đủ. Nhiều địa phương trên địa bàn các tỉnh đã chú trọng đến việc kiểm tra, theo dõi về tình hình phát triển của trẻ em sau khi cho làm con nuôi, tiêu biểu là các địa phương thuộc địa bàn tỉnh Hà Tĩnh.

Đối với công tác con nuôi thực tế, thực hiện Quyết định số 1985/QĐ-BTP ngày 13/7/2012 của Bộ Tư pháp ban hành Kế hoạch triển khai đăng ký nuôi con nuôi thực tế theo quy định của Luật Nuôi con nuôi, Sở Tư pháp các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình đã tham mưu UBND tỉnh ban hành Quyết định phê duyệt Kế hoạch triển khai đăng ký nuôi con nuôi thực tế trên địa bàn tỉnh. Triển khai thực hiện Kế hoạch, các địa phương đều rất coi trọng công tác tuyên truyền chính sách pháp luật về nuôi con nuôi và phối hợp giữa các ban, ngành nhằm đảm bảo, nâng cao hiệu quả công tác đăng ký nuôi con nuôi.  Tuy nhiên, theo báo cáo của các địa phương, hầu hết những trường hợp nuôi con nuôi thực tế, cha mẹ nuôi đều muốn giấu về nguồn gốc của trẻ, do đó, có tâm lý e ngại, không muốn làm xáo trộn tình cảm, quan hệ gia đình nên rất ít trường hợp người dân đến đăng ký con nuôi thực tế. Theo số liệu thống kê, tính từ ngày 01/01/2011 đến nay, trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh có 59 trường hợp nuôi con nuôi thực tế, trong đó có 43 trường hợp đáp ứng đủ các điều kiện quy định để đăng ký nuôi con nuôi thực tế, đã tiến hành đăng ký cho 24 trường hợp; trên địa bàn tỉnh Quảng Bình có 17 trường hợp con nuôi thực tế, đã đăng ký 07 trường hợp. HH

Bước sang năm 2015, giai đoạn cuối của việc thực hiện Kế hoạch đăng ký nuôi con nuôi thực tế, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về nuôi con nuôi tiếp tục được các địa phương đặc biệt quan tâm, chú trọng.

Hiện nay, trên địa bàn 3 tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình đều đã có cơ sở nuôi dưỡng được chỉ định giới thiệu trẻ em làm con nuôi nước ngoài. Tuy nhiên, số lượng trẻ em được nuôi dưỡng tại các cơ sở nuôi dưỡng này không nhiều, đặc biệt là 02 cơ sở nuôi dưỡng thuộc tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Bình. Bên cạnh đó, các trẻ em hiện đang được nuôi dưỡng tại các cơ sở nuôi dưỡng tại Hà Tĩnh và Quảng Bình đều không hoặc chưa thuộc đối tượng đủ điều kiện để tìm gia đình thay thế ở nước ngoài.

Theo số liệu thống kê, trong 3 năm kể từ năm 2011 đến năm 2013, Nghệ An giải quyết được cho 06 trẻ em làm con nuôi nước ngoài, trong đó, có 01 trẻ em thuộc Danh sách 2 và 05 trẻ em thuộc Danh sách 1. Từ tháng 3 năm 2013 đến nay, trên địa bàn tỉnh không có trường hợp nào được giải quyết làm con nuôi nước ngoài theo diện Danh sách 1 và Danh sách 2. Cũng kể từ khi Luật Nuôi con nuôi có hiệu lực đến nay, Hà Tĩnh đã giải quyết cho 01 trường hợp trẻ em thuộc diện Danh sách 1, 02 trẻ em thuộc diện Danh sách 2 làm con nuôi người nước ngoài, Quảng Bình giải quyết được 19 trường hợp, trong đó có 13 trường hợp trẻ em thuộc Danh sách 1, 06 trường hợp trẻ em thuộc diện Danh sách 2.

Mặc dù số lượng trẻ em được giải quyết làm con nuôi nước ngoài trên địa bàn 3 tỉnh trong những năm gần đây còn rất hạn chế nhưng với mục đích đẩy mạnh công tác phối hợp giữa các cơ quan liên quan trong công tác đăng ký nuôi con nuôi, đồng thời, thực hiện ý kiến chỉ đạo của Bộ Tư pháp, Sở Tư pháp các tỉnh đã chủ động phối hợp với các cơ quan liên quan trên địa bàn tỉnh xây dựng  Quy chế phối hợp liên ngành trong giải quyết việc nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài. Hiện nay, tỉnh Hà Tĩnh là đơn vị đã ban hành Quy chế phối hợp liên ngành, Sở Tư pháp tỉnh Quảng Bình đã trình Uỷ ban nhân dân tỉnh dự thảo Quy chế để đề nghị ký Quyết định ban hành. Tỉnh Nghệ An chưa xây dựng Quy chế, tuy vậy, Sở Tư pháp và các cơ quan đã có sự phối hợp chặt chẽ, hiệu quả, đảm bảo đúng quy định của pháp luật trong quá trình thực hiện.   

Cùng với việc kiểm tra công tác con nuôi tại các tỉnh, Đoàn công tác của Cục đã tới thăm, tặng quà cho các trẻ em hiện đang được nuôi dưỡng tại các cơ sở nuôi dưỡng. Qua trao đổi với giám đốc các cơ sở nuôi dưỡng trẻ em, Đoàn ghi nhận những nỗ lực từ phía cơ sở nuôi dưỡng trong việc duy trì, đảm bảo những điều kiện tối thiểu để chăm sóc, nuôi dưỡng các trẻ em có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn tỉnh, đồng thời, khuyến khích các cơ sở nuôi dưỡng trẻ em  tích cực, chủ động hơn trong việc phối hợp cùng các cơ quan chức năng tìm gia đình thay thế cho trẻ, bảo đảm  lợi ích tốt nhất của trẻ.

Có thể nhận thấy, sự ra đời của Luật Nuôi con nuôi cùng với những thay đổi cơ bản trong các quy định đã dẫn đến những sự thay đổi trong công tác nuôi con nuôi tại các tỉnh  Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Bình. Việc triển khai đồng bộ, kịp thời Luật Nuôi con nuôi và các văn bản hướng dẫn thi hành, đồng thời, việc đưa công tác con nuôi đi vào nề nếp, bảo đảm thực hiện nghiêm túc các quy định của pháp luật là những kết quả đáng ghi nhận trong công tác nuôi con nuôi tại ba tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Bình.