Sau khi Luật Nuôi con nuôi 2010 ra đời, hệ thống pháp luật về nuôi con nuôi ngày càng được hoàn thiện, một trong những điểm mới so với pháp luật về nuôi con nuôi trước đây là có riêng một văn bản quy phạm pháp luật về quản lý Văn phòng con nuôi nước ngoài (Văn phòng CNNN) tại Việt Nam, cụ thể là Thông tư số 21/2011/TT-BTP ngày 21/11/2011 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp về việc quản lý Văn phòng con nuôi nước ngoài tại Việt Nam (sau đây gọi là Thông tư số 21/2011/TT-BTP). Đây là công cụ pháp lý hữu hiệu để cơ quan nhà nước thực hiện chức năng quản lý các Văn phòng CNNN, đồng thời là cơ sở để các Văn phòng CNNN thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình.
Sau gần 10 năm thi hành Thông tư số 21/2011/TT-BTP, một số quy định pháp luật liên quan đến công tác quản lý các Văn phòng CNNN tại Việt Nam đã thay đổi, một số quy định pháp luật khác có liên quan đã được ban hành mới. Điều này dẫn đến một số quy định tại Thông tư số 21/2011/TT-BTP bộc lộ những điểm không thống nhất, không còn phù hợp với pháp luật hiện hành như: Quy định về kỳ báo cáo tình hình hoạt động của Văn phòng CNNNg không phù hợp với quy định của Thông tư số 10/2020/TT-BTP ngày 28/12/2020 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp ban hành, hướng dẫn việc ghi chép, sử dụng, quản lý và lưu trữ Sổ, mẫu giấy tờ, hồ sơ nuôi con nuôi (gọi tắt là của Thông tư số 10/2020/TT-BTP); Quy định về thời hạn báo cáo tình hình phát triển của con nuôi không phù hợp với quy định của Điều 39 Luật Nuôi con nuôi. Ngoài ra, trên thực tiễn có những vấn đề phát sinh trong công tác quản lý các Văn phòng CNNN tại Việt Nam nhưng lại chưa được pháp luật điều chỉnh như: Việc lập, quản lý, sử dụng và bảo quản sổ sách, biểu mẫu; hoạt động hỗ trợ kiểm tra sức khỏe chuyên sâu, chăm sóc, điều trị sức khỏe cho trẻ em, chuẩn bị tâm lý, ngôn ngữ cho trẻ em lớn tuổi được giới thiệu cho làm con nuôi; việc tiếp tục hỗ trợ giải quyết các hồ sơ xin nhận con nuôi đang trong quá trình giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền Việt Nam sau khi tổ chức con nuôi bị thu hồi giấy phép hoạt động tại Việt Nam.


Xuất phát từ thực tiễn nêu trên, Cục Con nuôi đã phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng, trình Bộ trưởng Bộ Tư pháp ban hành Thông tư số 11/2021/TT-BTP. Thông tư đã tập trung sửa đổi, bổ sung những điểm cơ bản sau:
- Bổ sung quy định về quyền và nghĩa vụ của Văn phòng CNNN trong việc hỗ trợ cha mẹ nuôi thực hiện thủ tục nhận con nuôi, hỗ trợ trẻ em Việt Nam được giải quyết cho làm con nuôi nước ngoài, trong đó có những hoạt động như: Hỗ trợ kiểm tra khám sức khỏe và hỗ trợ chuẩn bị tâm lý, ngôn ngữ và các điều kiện cần thiết khác cho trẻ em được giải quyết cho làm con nuôi nước ngoài;
- Sửa đổi quy định về kỳ báo cáo tình hình hoạt động của Văn phòng CNNN tại Việt Nam để đảm bảo thống nhất với quy định tại Thông tư 10/2020/TT-BTP, theo đó số liệu báo cáo 6 tháng được tính từ ngày 01 tháng 01 đến hết ngày 30 tháng 6, số liệu báo cáo năm được tính từ ngày 01 tháng 01 đến hết ngày 31 tháng 01. Văn phòng CNNN có tránh nhiệm nộp báo cáo 6 tháng trước ngày 15 tháng 7 hằng năm và nộp báo cáo năm trước ngày 15 tháng 01 của năm tiếp theo;
- Bổ sung quy định về tiếp tục hỗ trợ giải quyết các hồ sơ xin nhận con nuôi đang trong quá trình giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền Việt Nam sau khi tổ chức con nuôi nước ngoài bị thu hồi giấy phép động. Theo đó, trường hợp tổ chức con nuôi nước ngoài bị thu hồi giấy phép hoạt động tại Việt Nam theo quy định tại khoản 3 Điều 43 của Luật Nuôi con nuôi, Cục Con nuôi trao đổi với cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài về biện pháp hỗ trợ hoàn tất việc giải quyết đối với những hồ sơ đã được chuyển cho Sở Tư pháp.
- Quy định rõ ràng trách nhiệm của Văn phòng CNNN trong việc lập, quản lý, sử dụng các loại sổ sách, biểu mẫu.
Những nội dung sửa đổi, bổ sung trên đây sẽ khắc phục những vấn đề còn vướng mắc, tồn tại trong việc quản lý các Văn phòng CNNN tại Việt Nam thời gian qua, đồng thời đảm bảo sự thống nhất trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật nói chung và hệ thống pháp luật về nuôi con nuôi nói riêng.  Ngoài ra, việc ban hành Thông tư số 11/2021/TT-BTP sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý các Văn phòng CNNN cũng như tạo điều kiện thuận lợi cho các Văn phòng CNNN hoạt động tại Việt Nam trong thời gian tới.

                                                                      
                                                                                                                     Nguyễn Thị Phương Thu
                                                                                            Phòng Pháp luật và Quản lý con nuôi trong nước